Als een patiënt een verstoring heeft van het zuur-base evenwicht zal het lichaam dit zo snel mogelijk proberen te herstellen. Een respiratoire ontregeling zal metabool gecompenseerd worden (langzaam proces, uren tot dagen) en een metabole stoornis van het evenwicht zal respiratoir gecompenseerd worden (snel systeem, binnen enkele minuten). Streven van het lichaam is om zo snel mogelijk de pH weer binnen het normale bereik (7,35 – 7,45) te brengen. Overcompensatie bestaat niet.
Als er bij een metabole ontregeling een respiratoire compensatie plaatsvindt of andersom bij een respiratoire ontregeling een metabole compensatie, dan kan dit gedeeltelijk gelukt zijn of volledig. Men spreekt dan van een gedeeltelijke of van een volledige compensatie.
Bij een respiratoire acidose zal de PaCO2 te hoog zijn, de pH te laag en als compensatie zal het bicarbonaat stijgen. Als de pH nog steeds niet gecorrigeerd is binnen de normale grenzen, spreken we van een gedeeltelijk metabool gecompenseerde respiratoire acidose. Als de pH wel genormaliseerd is, dan spreken we van een volledig metabool gecompenseerde respiratoire acidose.
Zo ook bij een metabole acidose waarbij de pH te laag is, het HCO3- te laag en de PaCO2 zal dalen als compensatie (snellere en/of diepere ademhaling). Als de pH nog niet is genormaliseerd spreken we dan van een gedeeltelijk respiratoir gecompenseerde metabole acidose. Is de pH wel binnen de grenzen gekomen, dan spreken we van een volledig respiratoir gecompenseerde metabole acidose.