De GIZ-methodiek is een krachtig en concreet hulpmiddel binnen de JGZ om op een gestructureerde manier met ouders, kinderen of jongeren te reflecteren op het dagelijks functioneren, krachten en zorgen, en de benodigde ondersteuning. Het is ontwikkeld door TNO in samenwerking met het NCJ en sluit nauw aan bij principes van positieve gezondheid, samen beslissen, en contextueel werken.
De methodiek biedt handvatten voor:
- gezamenlijke analyse van krachten en risico’s;
- het stellen van prioriteiten;
- het formuleren van concrete zorgdoelen;
- het kiezen van passende acties of interventies.
Wat is de essentie van GIZ?
GIZ staat voor Gezamenlijk Inschatten van Zorgbehoeften. De kern ligt in de dialoog tussen professional en gezin/kind, waarbij:
- niet óver, maar samen met ouders en jeugdigen gesproken wordt;
- de nadruk ligt op wat goed gaat én waar zorgen zitten;
- zorgbehoefte wordt gevisualiseerd en genuanceerd, in plaats van gelabeld;
- vanuit gedeeld inzicht keuzes worden gemaakt in doelen en vervolgstappen.
De methode maakt het zorgproces transparant, participatief en richtinggevend – cruciale kenmerken in preventieve en integrale jeugdzorg.
De GIZ-boom als visueel hulpmiddel
De GIZ-methodiek maakt gebruik van een visuele metafoor: de GIZ-boom. Deze boom heeft drie hoofdtakken:
- Opvoeden en opgroeien (het kind centraal)
– lichamelijk, sociaal-emotioneel, cognitief functioneren - Omgeving (de context van het kind)
– gezin, school, vrije tijd, buurt - Ondersteuning (netwerk en professionele hulp)
– betrokken hulpverleners, voorzieningen, draagkracht van ouders
Elke tak bevat subdomeinen, waarop ouders, jongeren en professionals gezamenlijk scores geven op een schaal van 1 t/m 4, waarbij:
- 1 = ernstige zorgen → directe actie nodig
- 2 = matige zorgen → ondersteuning gewenst
- 3 = voldoende functioneren → monitoren
- 4 = sterke kracht → benutten/versterken
Deze score leidt tot een visueel overzicht: in één oogopslag duidelijk waar aandachtspunten en hulpbronnen zitten.
Van boom naar actie: doelen en interventies formuleren
De kracht van GIZ komt pas écht tot uiting als de inzichten worden omgezet in concrete zorgdoelen en acties. Hier kunnen de NOC (Nursing Outcomes Classification) en NIC (Nursing Interventions Classification) een waardevolle aanvulling vormen.
Door GIZ te koppelen aan NOC/NIC ontstaat een gestructureerde brug tussen analyse, doelen en handelen – wat de overdraagbaarheid en multidisciplinaire samenwerking bevordert.
Gebruikstips voor professionals in de JGZ
1. Visualiseer de boom tijdens het gesprek
Gebruik een papieren of digitale GIZ-boom en vul deze samen met ouders/kind in. Laat hen zelf inschattingen geven, bespreek eventuele verschillen, en werk naar gedeeld inzicht.
2. Zorg voor een open en niet-oordelende houding
GIZ vraagt om gelijkwaardige communicatie. Gebruik uitnodigende vragen als:
- “Wat gaat er juist wél goed binnen dit domein?”
- “Wat zouden jullie hier anders willen zien?”
- “Wat heeft volgens jullie prioriteit?”
3. Verbind GIZ met bestaande zorgsystematiek
Integreer GIZ-resultaten in:
- het zorgplan of begeleidingsplan (bijv. binnen jeugdgezondheidsdossier);
- je verslaglegging (wat scoort zorgelijk, waar zijn krachten, wat is afgesproken?);
- de prioritering van interventies en samenwerking met ketenpartners.
4. Gebruik GIZ herhaaldelijk als evaluatie-instrument
Laat zien of er veranderingen zijn in zorgen/krachten door de boom op een later moment opnieuw in te vullen.